نویسنده: مجتبی مرتضوی

  بهره برداري از معادن مس سونگونson_ gon آن هم به روش استخراج روباز، با توجه به اكولوژي ويژه منطقه و ثروت هاي خدادادي طبيعي جاي بسي سوال دارد.

         جالب اينجاست كه سهم مردم بومي از اشتغال، عمل آوري و صنايع پايين دستي در حد صفر است. حال به آينده گان خود چه جوابي خواهيم داد؟ من يكي نمي دانم؟ شايد در آينده مقدار درآمدي كه از محل درآمد فزاينده و رو به پيشرفت اكوتوريسم كسب مي كرديم خيلي بيش از 60 ميليون دلار درآمد سالانه مس سونگون مي شد و شايد معقولانه اين است كه از توسعه فاز دوم مس خودداري گردد.

        باتوليت يا ذخاير مس در منطقه مـا شامل باتوليت اردوباد، مقري و سونگون ميباشد كه درحال حاضر فقط سونگون مورد بهره برداري قرار گرفته است، چرا كه ارمنستان امكانات ندارد و جمهوري آذربايجان با اين كه توانايي زيادي در جذب شركت هاي خارجي و مشاركت با آنها دارد به دلايل فوق و اهميت به آينده زيست محيطي كشورش از معادن مس فهله دره، اردوباد، گمي قايا مجدداً بهره برداري نمي نمايد.

         كشور تركيه يك كانال تلويزيوني به نامexpochannel  دارد كه مختص نمايشگاه هاي مختلف بر گزار شده در اين كشور و معرفي شركت هاي اقتصادي شركت كننده در اين نمايشگاه ها است. در 24 خرداد ماه امسال اين كانال گزارشي در مورد نمايشگاه كابلkablo_ tel fuar  پخش نمود كه مدير يكي از غرفه ها حرف هاي  جالبي در مورد مس ايران و معدن سونگون زد. اين مدير محترم ترك مي گفت كه «ايراني ها مس را به صورت خام صادر مي كنند چرا كه تكنولوژي فرآوري آن را ندارند و ما نيز براي ترانسفر اين ماده خام به اروپا با  ايرانيان وارد معامله شده ايم.» سپس اين بازرگان ترك ادامه داد: « معدن سن گن  ده سال است كه اكتشاف آن توسط ايراني ها شروع و به بهره برداري رسيده است».

          اين كه ما ماده خام صادر مي كنيم، درست است و اصلا به اين دليل هم جزو كشورهاي جهان سوم قرار گرفته ايم. اما اگر يك شركت از مردم بومي براي كارگزاري فلزات رنگي و مس در كشورهاي اطراف ثبت نام نمايند مطمئن باشيد كه يك گرم مس براي ترانسفر به شما نخواهند داد.

           اما تاسف بارتر از همه لحن ولهجه آن بازرگان ترك در مورد كلمه سونگون مي باشد، وي با توجه به اينكه ترك مي باشد لذا اداي كلمهsun_ gun  با لهجه ما طبيعي است در حالي كه وي  son_ gon  سن گن (با لهجه فارسي) ادا مي نمود چون به وي گفته نشده كه معدن سون گون ـ به معني روز آخر ـ در دل آذربايجان واقع شده، نه در كوير كرمان يا دشت لوت اصفهان. اين هم يكي از مظلوميت هاي آذربايجان است كه حتي از معرفي صحيح ثروت هاي طبيعي آن نيز خودداري مي شود.

 نویسنده: فردین الهیاری

انتخابات در یک کشور  بدون حضور و فعالیت احزاب، گروهها و جریانات سیاسی امری بی معنی است و بطورکلی گرمی بازار انتخابات از حضور  این جریانهاست . در ایران دو جریان  مهم سیاسی به نام اصولگرایان و اصلاح طلبان فعالیت می کنند که هر کدام از چندین حزب و گروه متشکل شده اند.

جامعه روحانیت مبارز، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ، حزب موتلفه اسلامی، جامعه مهندسین و... از مهمترین گروه های  سیاسی جریان اصولگرایان هستند و مجمع روحانیون مبارز، سازمان مجاهدین  انقلاب اسلامی و احزاب مشارکت، کارگزاران سازندگی، اعتماد ملی و دفتر تحکیم  وحدت نیز از مهمترین گروه های منتسب به اصلاح طلبان به شمار می روند. با این مقدمه  قصد  داریم به وضعیت سیاسی حاکم بر انتخابات مجلس شورای اسلامی  در حوزه انتخابیه ورزقان و خاروانا بپردازیم.

انتخابات مجلس در ورزقان  از اهمیت و حساسیت  ویژه ای برخوردار است و معمولا در میان مردم این حساسیت بیشتر ناشی از تعصبات قومی  است  و تعصبات  سیاسی چندان اهمیتی  در میان مردم ندارد. بویژه تا قبل از دوره ششم مجلس شورای  اسلامی که  فضای باز سیاسی در جامعه ایران وجود نداشت مسائل سیاسی هیچ  نقشی در رای  مردم  شهرستان ورزقان  ایفا نمی نمود.

بعد از انتخابات دوم خرداد و حاکم شدن شرایط جدید سیاسی و ظهور احزاب و گروههای  مختلف در عرصه فعالیت سیاسی کشور، مردم ورزقان نیز با مسائلی مانند حمایت های حزبی از یک کاندیدا،  لیست های مختلف حزبی و  گروهی  و غیره آشنا شدند. اما آنچه مسلم است اینکه در انتخابات ورزقان  معمولا مسائل سیاسی در درجه دوم قرار دارد و آنچه در نتیجه انتخابات  حوزه انتخابیه ورزقان  و خاروانا تاثیر گذار  است  محبوبیت فردی شخص ، توجه به عملکرد  گذشته وی و چند مساله  غیرسیاسی دیگر می باشد.

ولی  با این وجود  حضور  فعالانه دو جریان سیاسی با توجه به افزایش سطح علمی و  دانش سیاسی مردم در ورزقان و نیاز آنها به کرسی بیشتر  در مجلس ملموس است و دو جریان اصول گرا و اصلاح طلب سعی  در معرفی کاندیدای مورد حمایت  خود دارند و در  انتخابات  مجلس  ششم و هفتم نیز  چنین چیزی  را شاهد بودیم. برای حضور در انتخابات  دوره هشتم  مجلس که در اواخر  سال جاری برگزار خواهد شد جریانهای  مطرح سیاسی در کشور  فعالیتهایی را شروع کرده اند و در این میان کاندیداها نیز جهت کسب حمایت های  معنوی  و مالی سعی دارند خود را به این جریان ها نزدیک کنند، اما در رابطه با گرایش های سیاسی کاندیداهای احتمالی مجلس هشتم در حوزه انتخابیه ورزقان و خاروانا باید گفت:

1 ـ اکبر زاده در صورت احراز  صلاحیت  خود گزینه اول  اصلاح طلبان ( دوم خردادی ) خواهد بود و آقایان  تاری  فرماندار سابق شهرستان  اسکو و اسماعیلی اقدام فرماندار سابق شهرستان ورزقان گزینه های  بعدی  اصلاح طلبان هستند . ولی تاکنون کسی از میان این سه نفر اعلام آمادگی نکرده است.

2 ـ الیاسی چهره شناخته شده اصولگرایان در ورزقان است و در صورت حضور در این حوزه انتخابیه، مرد شماره یک اصولگرایان خواهد  بود.

3 ـ  الهوردی دهقانی اندیشه های سیاسی اصولگرایانه دارد.

4  ـ علیزاده نیز سمت و سوئی اصولگرایانه دارد  و با توجه به موقعیت مناسبی که فراهم آورده  امیدوار است اصولگرایان از وی حمایت کنند . و احتمال  حمایت اصول گرایان از وی  در صورت  شرکت الیاسی از حوزه انتخابیه شهریار ، بیشتر  است.

5 ـ اباصلت هادی  که در  انتخابات دوره ششم  علیرغم استفاده از شعارهای منتسب به حزب مشارکت در  پوسترهای  تبلیغاتی  خود با اختلاف اندکی  کرسی مجلس را  به  اکبر زاده واگذار کرد  در صورت عدم شرکت  مهندس اکبرزاده و دو چهره دیگر اصلاح طلبان می تواند گزینه  این جریان سیاسی باشد.

6 ـ مهندس قره باغی که در انتخابات  دوره قبل مورد  حمایت خانه کشاورز بود  می تواند از دیگر گزینه های  اصلاح طلبان باشد. البته دلیل حمایت  خانه کشاورز از وی  را می توان نشات گرفته از تخصص وی در زمینه کشاورزی دانست.

       مهر: دبيرکل اتباع خارجی سازمان کار و امور اجتماعی کشور گفت: 67 درصد بيکاران کشور، دارندگان مدرک تحصيلی و فارغ‌التحصيلان دانشگاه‌ها هستند.

       محمد صالحی مرام، در سومين جشنواره ملی تقدير از کارآفرينان برتر استان همدان در سطح کشور که در مرکز پژوهش همدان برگزار شد با بيان اينکه کشور ايران به لحاظ بهره‌مندی از نيروی جوان از پتانسيل ارزشمندی برخوردار است، اظهار داشت: اين پتانسيل، فرصت مناسبی برای کشور به شمار مي‌رود که بايد با برنامه‌ريزی صحيح، استفاده بهينه از آن صورت گيرد.

       صالـحی مرام نرخ بيکاری را در کشور 2/10 درصـد عنوان کرد و با اشاره به اينکه بيشترين بيکاران در رده سنی 15 تا 24 سال قرار دارند، اظهار داشت: 67 درصد بيکاران کشور مدرک تحصيلی بالای ديپلم دارند.

         وی با بيان اينکه دغدغه و نگرانی ناشی از پايان يافتن منابع طبيعي، مسئله‌ای جدی به شمار مي‌رود، تصريح کرد: افزايش جمعيت و به تبع آن افزايش جمعيت افراد بيکار، مهمترين مشکل جامعه امروز به شمار مي‌رود.

      صالـحی مرام گفت: امروز ايران بـايد با قطب‌های اقتصادی بزرگی در دنيا رقابت کند و اين در حالی است که سالانه 51 ميليارد دلار واردات در کشور صورت مي‌گيرد.

دبيرکل اتباع خارجی سازمان کار و امور اجتماعی کشور با بيان اينکه صادرات 10 هزار دلار کالا به منزله ايجاد يک شغل محسوب مي‌شود، اظهار داشت: ورود کالاهای مصرفی امتياز ايجاد پنج ميليون شغل را از بين برده است.

          صالحی مرام افزود: کارآفرينان بايد با شناسايی نيازهای کشور و به کار بردن عنصر خلاقيت و نوآوری در کاهش ميزان واردات کالا نقش چشمگيری داشته باشند.

          وی اشتغالزايی و کاهش واردات کالاهای مصرفی را دو هدف عمده کارآفرينان برشمرد و يادآور شد: دولت نهم با ارائه تسهيلات بنگاه‌های اشتغالزای زودبازده، اشتغالزايی را هدف قرار داده است. وي تصريح کرد: بخش کشاورزي، بيشتر مورد توجه کارآفرينان قرار دارد

*گفته می شود یکی از ادارات شهرستان ورزقان که طیف عظیمی از مردم را تحت پوشش  خدمات خود  دارد به نفع یکی از کاندیداهای احتمالی مجلس هشتم وارد عمل شده و کلیه امکانات پرسنلی و تجهیزاتی  این اداره در ساعات  اداری و غیر اداری به نفع ایشان بکار گرفته می شوند.

*گفته می شود نارضایتی های شدید مردم بخش خاروانا از وضعیت  نامساعد راه های  ارتباطی بخش ، بالاخره  کارساز شده و باعث گردید تا مسئولان اجرایی بخش برای  پیگیری  اقدامات اساسی در جهت  اصلاح راه های  منطقه مصمم گردند که امیدواریم  این اقدامات از جو انتخاباتی شهرستان و به منظور جذب آرای مردم به نفع کاندیداهای  مشخص نشات نگرفته باشد.

     * درج مطلبي بامضمون « حمايت يكي از ادارات شهرستان از يك كانديداهاي احتمالي مجلس » در شماره قبلي ويژه نامه گويي به مذاق بعضي ها خوش نيامده است. ولي براساس رسالت مطبوعاتي خويش در صورت تداوم اين حمايت ها و هزينه غير قانوني بيت المال مسلمين در اين قبيل زمينه ها در شماره هاي آتي با ارائه اسناد و مدارك مستدل اين اقدامات را افشاگري خواهيم نمود.

     * شنيـده ها حـاكي بـود دانش آمـوزان شهـرستان ورزقان به خصوص مدرسه راهنمايي شهيد رجايي هر روز شير مي خورند.  پس از تحقيقات فراوان متوجه شديم كه هر دو ماه يكبار، يك جعبه شير، يكجا به دانش آموزان تحويل داده مي شود. البته به نظر ما هم مشكلي نيست چرا كه بچه ها مي توانند قوطي هاي مثلثي شكل شير را در يخچال گذاشته و به خاطر داشتن ماندگاري طولاني، هرروز يكي از قوطي ها را به جاي مدرسه در خانه سر بكشند.

    * شنيده مي شود بدنبال توقيف حساب و برداشت بخشي از طلب هاي مجتمع مس سونگون از سوي شهرداري ورزقان، اخيرا اين مجتمع از شهرداري ورزقان به محاكم قضايي شكايت نموده و خواستار استرداد مبالغ مذكور از سوي شهرداري  شده است .اين در حاليست كه به گفته مسئولان شهرداري ورزقان، مجتمع مس سونگون هم اكنون چيزي در حدود 800 ميليون تومان به شهرداري بدهكار است.

 نویسنده: فردین الهیاری

شهر خاروانا یکی از نقاط قدیمی شهرستان ورزقان و منطقه دیز مار است. در مورد وجه تسمیه این شهر چنین به نظر می آید که نام اصلی این شهر خوروانق به معنای نگهبان خورشید باشد.حسینقلی کاتبی در صفحه ی 77 کتاب زبانهای باستانی آذربایجان چنین می نویسد:"خوروانق از ترکیب دو کلمه ی خور به معنای خورشید و وانق به معنای نگهبان است." و این از نشانه های دوره میترا پرستی در عهد اشکانی است، اما با مطالعات بیشتر در تاریخ منطقه به قومی به نام خاروانا بر می خوریم که در زمان اورارتوها در این ناحیه زندگی می کرده اند.

اوج شکوفایی شهر خاروانا به عهد سلجوقیان بر می گردد. در این دوره ، خاروانا  از مهمترین مراکز نظامی سلسله ی ترک نژاد سلجوقی بود  و حسام الدین دیز ماری از اهالی این منطقه که از بزرگان ارتش سلجوقیان بشمار می رفت خدمات زیادی را به سلسله طغرل سلجوقی انجام داد. بهروز خاماچی نیز در کتاب جغرافیای آذر بایجان شرقی از خاروانا به عنوان شهری نظامی در عهد مغول یاد می کند.

شهر خاروانا با این پیشینه پر افتخار تاریخی، امروزه در گمنامی به سر برده  و چشم به عنایت مسولان دارد. شهر خاروانا علاوه بر قدمت و تاریخ درخشانش که وجود اماکن وبناهای تاریخی خود مبین این واقعیت است از موقعیت طبیعی مناسب جهت تبدیل شدن به یک منطقه توریستی  برخوردار است. شهر خاروانا به دلیل کوهستانی بودنش می تواند بافت زیبایی به خود بگیرد و با توجه به اینکه همه ساله تورهای سیاحتی زیادی جهت تفریح و سیاحت از  قلعه ی جوشین و آبشار گل آخور بازدید می کنند، در صورت تاسیس مراکز تفریحی و اقامتی مناسب می توان پا ی گردشگران را به این شهرکشاند. به هر حال در صورتی که بخشداری، شهرداری، و شورای شهر خاروانا بتوانند با استفاده از نظرات کارشناسان مر بوطه یک برنامة میان مدت در این زمینه تنظیم نمایند ، مطمئنا این شهر و منطقه می تواند از رشد و شکوفایی قابل قبولی برخوردار شود.

     به دنبال تعطیلی تنها دکه روزنامه فروشی شهر هریس ، مسئولان ارشد اجرایی شهرستان در یک اقدام ابتکاری و قابل تقدیر اقدام به دایر نمودن دکه موقت روزنامه فروشی در محل دفتر بخشداری این شهر نمودند .

    به گفته آگاهان ، این اقدام در راستای افزایش سرانه مطالعه در سطح شهرستان و تشویق شهروندان به عمل حسنه روزنامه خوانی صورت گرفته است . نحوه اجرای این طرح بدین شکل است که بعد از رسیدگی به مشکلات ارباب رجوع ، چندین نسخه از ویژه نامه منتشر شده روزنامه ( ... ) بدیشان تقدیم می شود تا با مطالعه گزارش عملکرد برخی از مسئولان شهرستان از چند و چون خدمات دولت عدالت محور در این منطقه محروم اطلاع حاصل نمایند .

 از قدیم الایام گفته اند که بر کسی نخند که بر تو می خندند.

عادت دیرینه ای در يکي از شهرستان هاي استان خودمان رواج داشت که هر وقت نماینده مجلس عوض می شد تمام کادر آموزش و پرورش آن شهرستان نیز دچار تغییر و تحول می شد و در حقیقت آموزش و پرورش مثل مومی بود در دست نماینده که مطابق با خواسته های وی دستخوش تغییر می شد . آنقدر به این مساله خرده گرفتیم که به شهرستان هريس نیز سرایت کرد. تغييراتي که هر چه به موعد انتخابات مجلس نزدیکتر می شویم ملموس تر می شود .

البته تغییر و تحول در هر سازمان و اداره ای معمول و متعارف است اما اینکه این تغییرات توسط چه کسانی صورت بگیرد و مدیر آن سازمان یا اداره تا چه میزان در تغییرات صورت گرفته اعمال نظر کند جای سوال دارد.

مساله دوم که در این تغییر و تحولات بارز و آشکار است عدم تخصص گرایی در این انتصابات است.برای آنکه افراد منصوب شده بتوانند در کارهای محوله موفق باشند وجود دو فاکتور تخصص وتعهد ضروری است ،که متاسفانه در انتصابات اخیر آموزش و پرورش شهرستان و حتی در انتصابات سایر ادارات نیز فاکتور تخصص به باد فراموشی سپرده شده است. در حالیکه به نظر می رسد لازمه به وجود آمدن تعهد در افراد، داشتن تخصص باشد.

به امید روزی که ادارات شهرستان و در راس همه آنها، آموزش و پرورش از آفت نماینده زدگی به دور بوده و علایق شخصی افراد در انتصابات رخنه نکند.

     موفقیت دانش آموزان و پیشرفت سیستم آموزشی وابسته به عوامل متعددی است که از بین آنها می توان به استعدادهای موجود در یک منطقه، توانایی دبیران و جو فرهنگی منطقه و خانواده و در نهایت مدیریت حاکم بر آموزش منطقه اشاره کرد. در ذیل موارد زیر را به طور خلاصه بررسی می کنیم.

    1. استعدادهای منطقه:  همانطور که اشاره شد منطقه هریس از نظر وجود استعدادهای انسانی از غنی ترین مناطق استان حداقل در بین شهرستان های همطراز است. گواه این امر وجود مدیران، دانشجویان و خصوصا فرهنگیانی است که در سالهای قبل در سراسر استان خدمت کرده اند و یا در حال خدمت هستند.

     2. مدیریت: بنابر اظهار نظر یکی از مسئولین در دبیرستان نمونه دولتی حضرت معصومه که برای بررسی وضعیت آموزشی منطقه در تاریخ 10/8/86 همراه عده ای از سرگروه های استانی به هریس عزیمت کرده بودند دبیرستان نمونه دولتی حضرت معصومه در بین 35 دبیرستان نمونه دولتی در سطح استان مقام سی و پنجم را به خود اختصاص داده است.

      اینکه آیا دانش آموزان منطقه آنقدر بی استعداد هستند که چنین مقامی را برای منطقه کسب کرده اند یا خدای نکرده معلمان مربوطه بی سواد بوده و یا در کار خود کوتاهی کرده اند؟ سوالاتی است که به ذهن هر خواننده ای خطور می کند اما تا جایی که نگارنده اطلاع دارد دانش آموزان این مدرسه اگر نابغه هم نباشند در سطح مطلوبی قرار دارند. فرض دوم نیز منتفی است اما در این میان آنچه که حائز اهمیت است مدیریت ضعیف در سطح اداره است که نتوانسته است با مدیریت و تدبیر از معلمان موجود به بهترین نحو استفاده نموده و در آنها انگیزه خدمت ایجاد نماید. برای نمونه به چندین مورد از ضعف های مدیریت اداره محترم آموزش و پرورش در این خصوص اشاره می شود:

   1. سازماندهی چندین نفر از معلمین تبدیلی از نهضت سوادآموزی در این مدرسه

     2. سازماندهی نزدیک به 10 نفر از معلمین حق التدریسی در این مدرسه

    3. سیستم گزینش غلط برای ورود دانش آموزان به این مدرسه. برای مثال با این منطق که چون سهمیه مدرسه 60 نفر است حتما باید این 60 نفر جذب شوند حتی اگر در امتحان ورودی نمرات منفی داشته باشند،که نتیجه آن ورود دانش آموزان کم استعداد را در پی داشته است.

 بقول یکی از دوستان در واپسین روزهای حضور پر خیر و برکت جناب آقای چمنی فرماندار محترم شهرستان هریس، بخشدار محترم بخش مرکزی این شهرستان، ویژه نامه ای منتشر نموده که حاوی اطلاعات ارزشمندی در  خصوص عملکرد و فعالیت برخی از مدیران شهرستان می باشد . محتویات این ویژه نامه 4 صفحه ای را گزارش مصوبات سفر ریاست جمهوری و اقدامات انجام شده در طول دو سال گذشته از سوي فرماندار شهرستان، عملکرد شهرداران و بخشداران شهرستان و نیز یک یادداشت خبرنگار و چند خبر تاریخ گذشته تشکیل می دهد.

    بنده به عنوان یک خبرنگار که از اوایل سالجاری حضوری مستمر در شهرستان هریس داشته و از نزدیک با مشکلات ومعضلات این منطقه آشنایی دارم بر خود وظیفه دانستم به نکاتی چند در خصوص  این ویژه نامه اشاره کنم. البته جا دارد قبل از وارد شدن به بحث اصلی از زحمات جناب آقای رضایی بخشدار محترم بخش مرکزی هریس که زحمت انتشار این ویژه نامه را کشیده اند تقدیر و تشکر نمایم و اما بعد ...

  1) از «یادداشت خبرنگار » شروع می کنم چرا که معمولاً گرایشات، سياست ها، اهداف و نیات اصلی گردانندگان  هر نشریه ای معمولا در یادداشت و سرمقاله آن نشریه نمود عینی می یابد. سرمقاله نویس محترم این ویژه نامه معلوم نیست  بر اساس کدام تفکر و ایده ای، کاندیداهای احتمالی مجلس هشتم را متهم می کند که فرضیه های رنگارنگی برای فریب اذهان مردم ارائه می دهند، در حالی که اولا ارائه فرضیات مختلف یکی از مشخصه های  پویایی علوم و جوامع به حساب می آیند و در ثانی با توجه به اینکه ارائه برنامه از سوی کاندیداهای احتمالی و آگاهی هر چه بیشتر مردم از اهداف و برنامه های کاندیداها در بالا رفتن میزان مشارکت مردم در انتخابات نقش بسزایی خواهد داشت بنابراین می توان گفت این قبیل اقدامات  در ذات  خود نه تنها ایرادی ندارند بلکه  قابل  تقدیر نیز هستند. من هر چه تلاش کردم با توجه به شناختی که از این برادر بزرگوار داشتم نتوانستم  خود را قانع کنم که خدای ناکرده هدف ایشان از طرح این قبیل مسایل تشویق مردم به عدم حضور در پای صندوق های رای باشد.

      ضمناً باید تاکید کنم که  در وضعیت فعلی پای  فشردن بر برخی  مسایل از قبیل  تنش های منطقه ای به سود هیچ کسی غیر از فرصت طلبان نیست و تازه اگر این برادر بزرگوار مطالعاتی در خصوص تاریخ و جغرافیای شهرستان هریس داشته باشند خواهند دید که  قسمت اعظم شهرستان فعلی هریس منجمله دهستان مواضع خان  جزو محال قره داغ یا همان ارسباران محسوب می شود که همین اواخر از شهرستان ورزقان منفک و به شهرستان هریس ضمیمه شده است.

   2) در گزارش مصوبات سفر ریاست  جمهوری  و اقدامات دو ساله  انجام شده در شهرستان، جناب آقای فرماندار لیست بلند بالایی در رابطه با عملکرد خود ارائه نموده اند که البته شهروندان هریسی نیز نبایستی انتظاری جز این داشته باشند چرا که معمولا تاریخ نشان داده هر وقت مسئولان و مدیران عملکرد  ملموسی برای ارائه نداشته باشند معمولا دست به دامن آمار و ارقام کذایی می شوند تا خود را تبرئه نمایند، غافل از اینکه مردم بدقت به قضاوت اعمال و کردار مدیران می نشینند و در قضاوت های خویش معمولا کمتر دچار اشتباه می شوند.آقای چمنی در این گزارش عملکرد به نکاتی اشاره نموده که بنده از یادآوری مجدد آنها به عنوان عملکرد مدیران ارشد یک شهرستان  خجالت می کشم.

    بعنوان مثال ایشان پذیرش مسئولیت ستادهای گرامیداشت و بزرگداشت ایام خاص را از اقدامات فرهنگی خود بر شمرده اند غافل از اینکه اولا پذیرش پست، مقام و مسئولیت هیچ زمانی اقدام فرهنگی محسوب نشده است و در ثانی پذیرش مسئولیت ها در حکومت اسلامی، خود وظیفه ای است که همه بایستی به نوبه خود پذیرای آن باشند. ایشان گازرسانی و آبرسانی به خواجه، ایجاد نمایشگاه دائمی فرش هریس، ساخت سالن های ورزشی، به جریان انداختن مجدد پروژه راه ارتباطی هریس ـ مشکین شهر و افتتاح صندوق مهر امام رضا (ع) را جزو  عملکرد خود برشمرده اند، در حالی که همه می دانیم بعضی از این پروژه ها از سال ها قبل در حال اجرا هستند و ربطی به دوران مسئولیت ایشان ندارند و تازه اغلب شان نیز بدلیل کندی در اجرا، تاکنون به بهره برداری  نرسیده اند و بعضی دیگر جزو پروژه هایی هستند که با  توجه به سیاست های کلی نظام، در همه شهرها و روستاها در حال اجرا هستند مثل افتتاح صندوق مهر امام  رضا(ع) یا گازرسانی و  آبرسانی به شهرها و روستاها. بعضی دیگر، پروژه هایی هستند که وجود خارجی ندارند و تنها بر روی کاغذ  نقش بسته اند .

       اما آیا بهتر نبود جناب آقای فرماندار به جای این همه کلی گویی و پراکنده گویی فقط در خصوص کارنامه خویش در زمینه  ایجاد اشتغال برای جوانان این شهرستان سخن می گفتند و با ارائه اسناد و مدارک مستدل نشان می دادند در دو سال گذشته چهتعداد جوان جویای کار در سطح شهرستان  جذب بازار کار شده اند ؟

     آیا بهترنبود به مشکلات آن جوانی رسیدگی می نمودند که بخاطر چند کیسه  سیمان به پای یکی از مدیران اسبق شهرستان افتاده بود و لابه و زاری می کرد که به خاطر خدا هم شده چند کیسه سیمان بدهید تا حداقل سقفی برای چهار دیواری خانه ام تعبیه نموده و خانواده ام را از سرمای زمستان محفوظ دارم؟

     آیا بهتر نبود به قول یک ضرب المثل ترکی «کلاه خود را قاضی قرار داده » و بجای ارائه این همه آمار و ارقام دهان پرکن، به کارهای نکرده شان اشاره می کردند؟

     3 ) در گزارش فعالیت های  عمرانی شهرداری هریس در دو ماه گذشته که از زبان آقای  کریمی جاوید  شهر دار محترم  شهر هریس ذکر شده نیز به نکات جالبی بر می خوریم. ایشان اصلاح مسیر چهار راه خیابان امام خمینی (چهار راه مومنلو) بعبارتی دیگر  ایجاد فلکه در این چهارراه، صدور اخطاریه به دامداران داخل شهر، شستشوی خیابان ها، آبیاری فضاهای سبز، رفع سد معبر، صدور اخطاریه کتبی تخلفات ساختمانی به مالکین، تشکیل جلسات کمیسیون ماده صد بدوی و تجدید نظر، خرید لاستیک در سایزهای مختلف برای ماشین آلات شهرداری و از  همه مهمتر حمل جناره به غسالخانه شهر و ارائه سایرخدمات لازم را از  فعالیت های عمرانی شهرداری برشمرده اند که البته ما معتقدیم برخی ديگر از اقدامات عمرانی شهرداری از قبیل صدور برگ مرخصی برای پرسنل شهرداری، اعزام پرسنل به اردوهای  تفریحی، نظافت سرویس های بهداشتی جنب  هلال احمر در چندین نوبت ، نصب درخت چراغدار در ورودی پارک بی نام ونشان، همراهی آقای فرماندار در سفر و حضر و دریافت حقوق  برای کارهای  انجام نداده در دو ماه گذشته از بیت المال مسلمین از قلم افتاده اند که امیدواریم در گزارشات بعدی حتما به آنها نیز اشاره گردد.

   گذشته از آنها آقای شهردار، آسفالت خیابان امام با هزینه60 میلیون تومان را جزو عملکرد خود بیان نموده در حالیکه تاکنون فقط بخش کوچکی از این پروژه اجرا شده و با توجه به بارش برف، مطمئنا ادامه عملیات در سال جاری ممکن نخواهد شد.

    4)هر چند می توان روزها در رابطه با زوایای مختلف این ویژه نامه سخن راند ولی ما به همین اندک  اکتفا می نمائیم. در خاتمه باید یاد آوری کنم که ای کاش جناب آقای رضایی بجای انتشار ویژه نامة ( ... )گزارش عملکرد ادارات شهرستان را تحت عنوان ( خبرنامه داخلي فرمانداری هریس ) منتشر می نمودند تا با این کار حداقل حساب «روزنامه» را با «عملکردنامه» سوا می کردند.

 آورده اند كه در روزگاران نه چندان دور در سرزميني خوش آب و هوا شهري بود به نام شهر خوبان. مردم اين شهر بسيار تلاشگر و مهربان بودند. در اين شهر مريض خانه اي بود كه طبيبان زيادي درآن مشغول طبابت بودند.

   سومين همايش انجمنهاي ميراث فرهنگي و گردشگري استان در ورزقان برگزار شد.

        در اين همايش كه با حضور مديران ادارات و نهادهاي دولتي، فرمانداران شهرستان هاي ورزقان و اهر، سرپرست سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان و جمعي از اعضاي انجمن هاي ميراث فرهنگي در سالن اجتماعات مجتمع مس سونگون برگزار شد مهندس بهرامي فرماندار شهرستان ورزقان با اشاره به موقعيت جغرافيايي و وضعيت اقتصادي ، اجتماعي و سياسي شهرستان گفت: شهرستان ورزقان با دارا بودن آب و هواي كوهستاني، مناطق سرسبز و جنگلي و معادن غني و ... پتانسيل هاي بالقوه اي در عرصه هاي گردشگري، صنايع و معادن و كشاورزي دارد.

        در اين همايش همچنين كريمي نژاد سرپرست سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان طي سخناني اهميت انجمن ها و نهادها در ساختار حكومت و نقش آنها در دستيابي به عدالت اجتماعي از يك سو و مزيت و استعداد بالقوه شهرستان ورزقان در عرصه گردشگري را از مهمترين دلايل برگزاري اين همايش ها برشمرد.

        وي فلسفه وجودي انجمن هاي ميراث فرهنگي و گردشگري را مشاركت دادن مردم در حفظ و نگهداري از آثار و مواريث گذشتگان دانست و گفت: با توجه به وسعت پهناور كشور،  حفاظت از ميراث فرهنگي از سوي سازمان هاي دولتي بدون مشاركت و همكاري مردم  امري محال است.

       وي افزايش تعداد اعضا و نيز نهادينه كردن فرهنگ مشاركت مردم در صيانت از آثار تاريخي و فرهنگي را دو مسئله ضروري براي انجمن هاي ميراث فرهنگي و گردشگري خواند. 

        كريمي نژاد در بخش ديگري از سخنانش با بيان اينكه تاكنون 81 اثر تاريخي ـ فرهنگي در سطح شهرستان ورزقان به ثبت رسيده است گفت: ثبت اين تعداد اثر نشان مي دهد ورزقان از لحاظ سابقه تمدن و فرهنگ در سطحي بالاتر از شهرستان هاي اهر و كليبر قرار دارد.

       وي با اشاره به ضرورت انجام كاوش هاي باستاني در منطقه گفت: در صورت انجام كاوش هاي باستاني، از آثار به دست آمده

 مي توان در جهت معرفي و شناساندن هر چه بيشتر شهرستان بهره برد.

        سرپرست سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان  در پايان سخنانش اظهار اميدواري كرد با اتخاذ تدابير اساسي، بستر و زمينه مناسب براي مشاركت سرمايه گذاران در عرصه صنعت توريسم و گردشگري شهرستان بيش از پيش فراهم آيد.

      شايان ذكر است در بخش پاياني اين همايش با اهداي لوح تقدير و جوايز از چند عضو فعال انجمن هاي ميراث فرهنگي شهرستان تجليل به عمل آمد.

   جاده ورزقان به خاروانا و بالعكس تنها راه ارتباطي بين مركز شهرستان با بخش خارواناست. بيش از شش ماه قبل بر اثر سيل يكي از پل هاي ارتباطي اين محور در نزديكي روستاي جوشين خراب شد كه متاسفانه با وجود فرا رسيدن فصل برف و يخبندان هنوز اقدامي اساسي نسبت به ترميم و ساخت مجدد آن از سوي مسئولان و مديران محترم اداره راه و ترابري ( كه مدير نمونه سال نيز انتخاب شده اند ) صورت نگرفته است. در حاليكه اولا اين راه، تنها راه ارتباطي مركز شهرستان با بخش خارواناست و در ثاني با فرا رسيدن فصل بهار و طغيان دوباره رودخانه هاي منطقه، تردد در مسير مذكور غير ممكن خواهد شد.

           حال سوال اينجاست كه آيا مديران ومسئولان ارشد شهرستان و بخش خاروانا از اين مسير تا به حال عبور كرده اند يا نه ؟ و آيا آقاي اميرانلو به عنوان مدير نمونه شهرستان خرابي پل مزبور را ديده اند يا نه ؟

« قاراداغ دا آلا قارقا يووا باغلاماز»!!؟

نویسنده: دكتر مجتبي مرتضوي

اقتصاد تك محصولي يكي از بدترين نوع اقتصادهاست. اين نوع اقتصاد وابسته به يك محصول استراتژيك بوده و در مقابل بروز كوچكترين بحران در عرصه هاي بين المللي بشدت شكننده است. حال اگر اين محصول از منابع و ثروت هاي تجديد ناپذير يك كشور باشد، بدتر از بد مي شود. تازه بدترين فرم آن نيز وجود دارد و آن قرار گرفتن فروش اين محصول بعنوان اساس اقتصاد كشور در انحصاردولت است.

      اقتصاد وابسته به محصول نفت و دولتي ايران، يكي از اين بدترين هاست. « نفت» يك منبع تمام شدني و تجديد ناپذير است كه فروش آن در انحصار دولت قرار دارد. از زمان پيدايش نفت در اقتصاد ما، اساس درآمد اين كشور بر پايه اقتصاد دولتي وابسته به نفت بنا نهاده شد در حالي كه اقتصاد دولتي چاره اي جز شكست و نابودي ندارد. از سوي ديگر تمام مردم در تلاشند تا بر سر اين سفره رانتي نشسته و با خيال آسوده بخورند! لذا آنچه كه در اين ميان به فراموشي سپرده شده تلاش، توليد و آينده كشوراست.

اقتصاد تك محصولي دولتي يك عيب اساسي ديگر نيز دارد و آن اين است كه دولت خود را بي نياز از ماليات مردم مي داند و اين نقطه آغازي است براي انحراف دولت به طرف خود كامگي و استبداد و آغاز واگرايي بين دولت و ملت. در چنين شرايطي شايسته سالاري جاي خود را به ارادت سالاري به دولتيان داده و رانت خواري ها و امتياز گيري ها و كسب پول هاي باد آورده، جاي كار و تلاش را مي گيرد.

        منطقه محـروم ورزقان نيز در اين « بدتـرين اقتصـاد» دچار بدترين هاي ديگري هم هست. سالهاست كه مديران اقتصادي دولت هاي مختلف در يافته اند تنها راه پيشرفت كشور و رهايي كشور از يوغ اقتصاد نفتي، توسعه صنعتي است. نتيجه اين سياست تمركز صنايع متوسط و بزرگ در اطراف شهرهاي بزرگ و فراموشي مناطق دور دست بوده است بطوري كه اين مناطق روز به روز محروم تر و محروم تر مي شوند. منطقه ورزقان نيز در سايه اين سياست، محروم تر و دورافتاده تر شد. هرچند اقتصاد اين منطقه بر پايه توسعه دست و پا شكسته كشاورزي و دامپروري استوار شده است اما اقتصاد كشاورزي در منطقه ورزقان به دلايل متعدد نمي توانست و نمي تواند حلال مشكلات منطقه باشد، چرا كه اولاً كشاورزي منطقه ورزقان صنعتي نيست بلكه سنتي و حتي معيشتي است كه در مسير تبديل آن به نيمه صنعتي و صنعتي مشكلات لاينحلي وجود دارد.

       در ثاني پس از انجام اصلاحات ارضي توسط رژيم سابق، اراضي و قطعات بزرگ كه كشاورزي بر روي اين مزارع مقرون به صرفه بود، تبديل به زمين هاي كوچكي شدند كه ديگر كشاورزي اصولي و پايدار را نمي توان در اين مزارع اجرا نمود. همين زمين هاي كوچك، فاقد اسناد رسمي بوده و به همين دليل اين قبيل اراضي حتي از سوي بانك ها براي اجراي طرح هاي كوچك نيز  بعنوان وثيقه پذيرفته نمي شوند. يكپارچه سازي مجدد اين اراضي در حال حاضر وقت و انرژي زيادي مي طلبد كه با توجه به شرايط فرهنگي كشور تقريبا امري ناممكن و محال است.

      همچنين در منطقه ورزقان بدليل نبود شرايط آب و هوايي مناسب براي كشاورزي نمي توان محصولات بازار پسند و قابل رقابت ببار آورد. اين منطقه عليرغم كوهستاني بودن، دچار كم آبي نيز هست. در عين حال كه انتقال پروژه سد ستارخان از داشكسن به اهر كلاهي ابدي بود كه بر سر منطقه رفت!؟ از احداث سدهاي ديگر هم خبري نيست! تازه با وجود اين مزارع كوچك، احداث سد نيز نمي تواند نقش چندان مهمي در تحول و مدرنيزاسيون كشاورزي داشته باشد.

         وضعيت دامپروري و دامداري از كشاورزي نيز بدتر است. البته در امر پرورش گوسفند .... در صورت اسكان عشاير و ممانعت از تخريب مراتع توسط آنها، مي توان كارهايي انجام داد.

اما با توجه به پتانسيل هاي موجود، تنها راه حل مشكلات منطقه در مرحله اول رويكرد به « توسعه صنعتي » و در رده هاي بعد، توسعه صنعت و خدمات گردشگري مي باشد.

        مشكل اساسي در مسير توسعه صنعتي ورزقان، مجتمع مس سونگون است. چرا كه هر وقت صحبت از توسعه صنعتي و سرمايه گذاري صنعتي در منطقه شده  يكباره اذهان تمام مسئولين به مجتمع مس سونگون و توسعه معادن منطقه معطوف گشته است. در حال كه بعد از گذشت چندين دهه از اكتشاف و توسعه معادن مس، آنچه نصيب ما شده اين است كه نظاره گر حمل ثروت هاي زيرزميني اين منطقه به كرمان بدون هيچ گونه ارزش افزوده و اشتغالزايي باشيم!! طي اين چند سال، سهم مردم و حتي پيمانكاران بومي منطقه از اشتغال و سرمايه گذاري هيچ بوده و در صورت تداوم اين روال مطمئناً بعد از اين نيز چيزي عايدشان نخواهد شد. شواهد نشان مي دهد حمل ثروت هاي منطقه باز ادامه خواهد يافت و برگزاري مراسمات كلنگ زني مكرر در حكم آب در هاون كوبيدن خواهد بود!!

        اما همه مي دانيم سونگون و منابع آن فقط زماني براي مردم منطقه مثمر خواهد بود كه محصول كنسانتره در اين منطقه تبديل به شمش مس، دينام، ترانسفورماتور و... شده و صنايع پايين دستي بطور كامل در اين شهرستان ايجاد گردد، نه در خاتون آباد كرمان!؟ با عنايت به موارد فوق الذكر مي توان گفت كه توسعه معدني هم دردي از مردم منطقه دوا نخواهد كرد.

      البته با توجه به پتانسيل هاي منطقه نظير نيروي كار، انرژي واراضي ارزان، سپاه عظيم بيكاران، دسترسي مناسب به بازارهاي  منطقه و همسايگي با جمهوري هاي آذربايجان، تركيه و ارمنستان بعنوان بازارهاي مصرف، دو راهكار عمده در جهت توسعه صنعتي منطقه ورزقان به نظر مي رسد:

        الف) توجه به صنايع دست دوم خارجي و داخلي و انتقال خطوط توليد آنها به منطقه.               

 كاري كه كشورهاي هند، تركيه وچين براي مناطق دور دست خود انجام داده اند. در اينصورت مي توانيم برخي خطوط توليد كارخانجات بزرگ همچون ايران خودرو و ساير صنايع را تحت عنوان صنايع نيمه بزرگ به روستاها انتقال دهيم و يا با ايجاد شركت هاي ايراني ـ خارجي، صنايع دست دوم را از چين، تركيه و يا هر كشور ديگري به منطقه بياوريم. لازمه اين كار ارايه تسهيلات و دادن اطمينان هاي قانوني و اجرايي است. بازار مصرف كشورهاي تركيه، ارمنستان، گرجستان، آذربايجان و استان هاي جنوبي روسيه بازار مناسب ومقرون به صرفه اي براي اين صنايع خواهند بود. اما براي راه اندازي و به ثمر رسانيد اين قبيل شركت ها و طرح ها، مديراني باتجربه و اقتصاددان مي طلبد تا هم طرف هاي قرارداد خارجي به وي اعتماد نمايند و هم توان جذب و جمع آوري سرمايه هاي كوچك منطقه را داشته باشند.

       لازمه دستيابي به اين هدف، ايجاد تغييرات اساسي در ساختار فرهنگي و مديريت روستاهاست. البته تاسيس دهياري ها و انتخاب افراد باسواد بعنوان دهيار براي اين امر خيلي كمك كننده خواهد بود. صنايع غذايي همچون نوشابه سازي، صنايع الكترونيك و صنايع قطعه سازي در اين سياست مي توانند موفق عمل نمايند.

          ب) ايجاد و گسيل سرمايه هاي بزرگ تحت عنوان بنگاه هاي بزرگ و نيمه بزرگ به منطقه مثل احداث كارخانجات سيمان، توليد خوراك دام و طيور و عمل آوري مواد غذايي كه ظرفيت اشتغالزايي بالاي حداقل 300 نفر را داشته باشند.

 تجربه نشان داده است كه ايجاد بنگاه هاي كوچك اقتصادي و اعطاي تسهيلات كوچك، جز مقروض تر كردن مردم منطقه، تاثير چنداني در رشدو شكوفايي اقتصادي نداشته است.به طور خلاصه براي توسعه صنعتي ورزقان شرايط زير لازم است:

       ـ تعريف مديريت روستاها و انتخاب دهياران باسواد

        ـ انتخاب مديران باتجربه و آگاه در جهت جذب تسهيلات قانوني و سرمايه هاي خارجي و داخلي

       ـ اتصال ورزقان به منطقه آزاد جلفا

        ـ انتخاب نماينده آشنابه علوم روز كه قوانين مربوط به ثبت شركت ها و روش هاي اعتماد سازي را دانسته و به مرحله عمل در بياورد.

       به هرحـال در صورت تحقـق اين امـور « قارقا » كه سهـل است « طوطي » و « مينا » هم در ورزقان آشيانه مي بندد.